روز آزادسازي شهر مهران

روز آزادسازي شهر مهران

10 تیرماه مصادف با سالروز آزادسازی مهران قهرمان است، شهری که طی ۱۰ روز نبرد سخت در عملیات کربلای یک آزاد شد تا امروز شاهد این باشیم که برای زائران حسینی دروازه کربلا شود.

دهم تیرماه بی‌گمان برگ زرینی در تاریخ ذهن مردمان این سرزمین نقش بسته و خاطره افتخار و غرور ملی یک ملت برای حراست از کیان و پاسداری از یک سرزمین برای همیشه در اذهان کوچک و بزرگ مردم شهر و روستا و ایل های غیور عشایر این خطه مرزی حک شده است.

روزی پر افتخار و غرورآمیز که سمبل مقاومت، رشادت و شهامت مردمان مظلوم و صبور این دیار و همه پرستوهای خونین بال عملیات کربلای یک شده و امروز مهران آزاد و قهرمان، دروازه میلیون‌ها نفر برای رسیدن به وصل سرور شهداست و آرزوهای دیرینه همه برای زیارت کربلا محقق شده است.

مهران قهرمان پیشانی توسعه و کلید طلایی افتخار دروازه عتبات عالیات ایلام که چند سالی است امن‌ترین گذرگاه و نزدیک‌ترین معبر برای رسیدن به وصال جانان و زیارت کربلا است در دهم تیرماه سال ۶۲ آزاد شد و رهبر کبیر انقلاب برای این افتخار ملی فرمودند "مهران را هم خدا آزاد کرد".

مِهران شهری در استان ایلام است و مرکز بخش مرکزی شهرستان مهران است. شهر مهران در ۸۵ کیلومتری جنوب غربی شهر ایلام واقع شده‌است. این شهر بخشی از مناطق گرمسیری استان ایلام محسوب می‌شود.

در جنگ هشت ساله بین ایران و عراق، این شهر دو روز قبل از هجوم سراسری ارتش عراق یعنی ۲۹ شهریور ماه ۱۳۵۹ اشغال شد.۱۰ تیر ماه ۱۳۶۵ سالروز آزاد سازی این شهر است.

خروجی مهران از فعال‌ترین مرزهای رسمی ایران است که در نزدیکی به شهرهای مذهبی کشور عراق واقع است. این مرز را به یکی از مهم‌ترین کانون‌های رفت‌وآمد زائران به ویژه در اربعین و صدور کالا به کشور عراق تبدیل کرده‌است. مرز مهران در سال ۱۳۸۲ با پیشنهاد وزارت امور خارجه کشور از سوی سازمان ملل متحد به عنوان مرز بین‌المللی شناخته شد. در دی ماه سال ۱۳۹۸ نام پایانه مرزی مهران به «پایانۀ مرزی سردار سپهبد شهید حاج قاسم سلیمانی» تغییر کرد.

اولین شهری که در آغاز تجاوز دشمن به اشغال متجاوزین در آمد شهر مهران واقع در یکصد کیلومتری جنوب غربی ایلام بود.

این شهر دو روز قبل از هجوم سراسری دشمن یعنی ۲۹ شهریور ماه ۱۳۵۹ به اشغال دشمن درآمد. مهران از شمال به ارتفاعات قلاویزان و از شرق به کنجانچم منتهی می شود و بیش از ۱۵۰۰ کیلومتر مربع وسعت دارد.

در هنگام هجوم دشمن برای تصرف این شهر مقاوم، عشایر غیور و اهالی سلحشور این منطقه در مقابل این هجوم نابرابر ایستادگی کردند و به همین خاطر ۲۵۰ تن از این انسان های دلیر شهید و مجروح و هفتصد تن به اسارت درآمدند و بیست هزار نفر از مردم نیز آواره گشتند.

همچنین ۳۲۰۰ واحد مسکونی ویران و شانزده باب مسجد و حسینیه و نیز مرقد امام زاده سید حسن به دست نیروهای بعثی منهدم شد. مهران پس از سه سال اشغال سرانجام در سال ۱۳۶۲ و در جریان عملیات والفجر ۳ با رمز مقدس (یاالله، یاالله، یاالله) و والفجر ۵ به دست توانمند قوای اسلام آزاد شد و به آغوش میهن اسلامی بازگشت.

اما سه سال بعد در تاریخ ۲۷ اردیبهشت ۱۳۶۵ در جریان استراتژی دفاع متحرک دشمن مجددا اشغال شد ولی خوشبختانه در جریان عملیات پیروزمند و کم نظیر کربلای یک در ۱۰ تیرماه ۱۳۶۵ با واردآمدن تلفات سخت و جبران ناپذیر بر قوای دشمن دوباره آزاد شد.

شهر مهران در تاریخ جنگ، یک بار دیگر هدف تاخت و تاز دشمنان اسلام قرار گرفت و این بار منافقین خود فروخته و مزدور که از پشتیبانی بی دریغ هوایی و زمینی ارتش رژیم بعثی عراق حمایت می شدند در تاریخ ۲۷ خردادماه ۱۳۶۷ برای سومین بار اشغال شد، ولی با هجوم رعدآسای نیروهای اسلام و عشایر مقاوم منطقه پس از سه روز آزاد شد.

عکس‌العمل رسانه‌های بیگانه پس از آزادسازی مهران

 در حالی که دیوارهای شهر مهران به نوشته «مهران آزاد شد، قلب امام شاد شد»، مزین شده بود، ناظران خارجی انتظار نداشتند که عراق علی رغم حجم انبوه تبلیغاتی که انجام داده بود، مهران را از دست بدهد. مرکز مطالعات استراتژیک لندن در گزارشی اعلام کرد که کارشناسان نظامی در لندن معتقدند عملیات مهران پدیده جدیدی را به وجود آورده که قابل بحث و بررسی است. پدیده به اسارت درآمدن بسیاری از افسران عالی رتبه ارتش عراق که میان­شان فرمانده تیپ و جانشین لشکر و فرمانده واحدهای مختلف ارتش هم هستند. طبق این گزارش کارشناسان نظامی در لندن علت این اسارت ها را عدم ایمان افسران عالی رتبه و پرسنل و سربازان ارتش عراق به ادامه جنگ و بیهوده انگاشتن ایستادگی در برابر نیروهای ایرانی می دانند.

طارق عزیز، معاون نخست وزیر و وزیر امور خارجه عراق که نمی­دانست در برابر خبرنگاران این شکست مفتضحانه را چگونه توجیه کند، در مصاحبه اش چیزی از شکست در مهران نگفت. فقط از کشورهای دنیا خواست ایران را منزوی کنند و از مجهز کردن تهران به سلاح و تجهیزات نظامی و متخصصان فن خودداری کنند تا بدین وسیله تهران را برای پایان جنگ و بازگشت صلح به منطقه تسلیم اراده انسانی نمایند!

روزنامه گاردین انگلیس نوشت: «عراق با 2500 نفر تلفات از شهر مهران عقب نشینی کرده است. شش هفته پیش وقتی دولت عراق به مهران دست یافت با شلیک 21 گلوله توپ و تظاهرات خیابانی این پیروزی را جشن گرفت، اما اینک در یک اطلاعیه مأیوسانه و بی سر و صدا اعتراف می­ کند که نیروهای ایران علاوه بر تصرف مهران به مرز بین المللی رسیده‌اند».

اشغال و آزادی "مهران" در طول جنگ به روایت یک فرمانده - همشهری آنلاین

 

 

 

 

مهم‌ترین کتاب‌هایی که درباره عملیات کربلای یک و آزادسازی شهر مهران منتشر شده‌اند، عبارتند از:

ـ جنگ تحمیلی، دفاع در برابر تجاوز (جلد 4) / شورای عالی دفاع، ستاد تبلیغات جنگ‏ / 1365.

ـ جنگ در سال 65 (کارنامه یکساله سپاه‏) / مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ‏ / 1367.

ـ نقطه رهایی / گل‌علی بابایی / دفتر ادبیات و هنر مقاومت‏ / 1369.

ـ تیپ 83 (خاطرات روحانیان رزمنده) / محمد علی دیباجی / دفتر ادبیات و هنر مقاومت / 1370.

ـ گلبرگ‌های خاطره / محمدعلی دیباجی / پاسداران انقلاب اسلامی، واحد تبلیغات و انتشارات / 1370.

ـ نونی صفر / سیدحسن شکری / دفتر ادبیات و هنر مقاومت‏ / 1370.

ـ ستاره زهیر / سیداسماعیل علایی / دفتر ادبیات و هنر مقاومت‏ / 1372.

ـ مخمل یادها / محسن مطلق‏ / دفتر ادبیات و هنر مقاومت‏ / 1372.

ـ مهران، شهر آینه ‏ها / خسرو محسنی / دفتر ادبیات و هنر مقاومت‏ / 1372.

ـ دیده‏ بان بازی دراز / یونس نوری / دفتر ادبیات و هنر مقاومت‏ / 1373.

ـ مرد جنگ‏ / محمود پاک‌نژاد/ دفتر ادبیات و هنر مقاومت‏ / 1373.

ـ ایلام، حدیث پایمردی/ علی صادقی/ وزارت کشور، استانداری ایلام/ 1373.

ـ شمشیرهای چوبین‏ (براساس خاطرات محسن صادقی) / به کوشش محمدرضا اصلانی / دفتر ادبیات و هنر مقاومت‏ / 1374.

ـ خاکریز خاطرات (به‌یاد سنگرسازان بی‌سنگر عملیات کربلای 1) / به کوشش مقصود اختری / جهادسازندگی استان تهران، مرکز ثبت و نشر آثار دفاع مقدس، گردان 3 سیدالشهدا / 1375.

ـ سلوک شقایق‏ / مجید شاه‏حسینی و ولی صابری / دفتر ادبیات و هنر مقاومت‏ / 1375.

ـ شمع شبستان وفا (دفتر 4: بر موج‌های خاطره) / گردآورنده و بازنویس حمید قلندری / مؤسسه فرهنگی آفرینه‏ / 1376.

ـ کارنامه توصیفی عملیات‌های هشت سال دفاع مقدس‏ / علی سمیعی / سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نیروی زمینی، نمایندگی ولی فقیه، معاونت تبلیغات و انتشارات‏ / 1376.

ـ روزها و رویدادها (جلد 2) / نشر رامین‏ / 1378.

ـ سیری در جنگ ایران و عراق‏ (جلد 2: خرمشهر تا فاو) / محمد درودیان‏ / مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ‏ / 1378.

ـ اطلس راهنما (جلد 3: ایلام در جنگ 67 ـ 1359) / امیر رزاق‏زاده‏ / مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ‏ / 1380.

ـ سبز جامگان نجات‏ / خلیل علیزاده‏ / اطلاعات‏ / 1380.

ـ خواب‌ها و خاطره ‏ها / رحیم مخدومی / دفتر ادبیات و هنر مقاومت‏ / 1381.

ـ درخت تنها (مهران) (قصه‏ های شهر جنگی 2) / محسن مطلق‏ / دفتر ادبیات و هنر مقاومت‏ / 1381.

ـ اطلس نبردهای ماندگار / مجتبی جعفری / ارتش جمهوری اسلامی ایران، نیروی زمینی، معاونت عملیات / 1383.

ـ دشت آزادگان در هشت سال دفاع مقدس‏ / مولف حمید طرفی / نسیم حیات (قم) / 1384.

ـ عملیات کربلای 1 (آزادی مهران، شکست استراتژی دفاع متحرک عراق؛ طراحی، اجرا، نتایج، بازتاب‏ها) / تهیه مدیریت بررسی‌های تاریخی / مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ‏ / 1384.

ـ مهران / گروه نویسندگان / بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس / 1385.

ـ جغرافیای عملیات ماندگار دفاع مقدس / احمد پوراحمد/ نشر صریر / 1386.

ـ لوح فشرده اقلیم مقاومت و پیروزی / بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس / 1386.

ـ حماسه ایران (تاریخ هشت سال دفاع مقدس) / فرهاد حسن‌زاده و مصطفی خرامان / نشر لک‌لک / 1386.

  

 

© تمامی حقوق این وبسایت متعلق به دانشکده فناوری های نوین پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران می باشد.